มะละกอ
มะละกอ ผลสุกจะมีสารอาหารและวิตามินหลายชนิด โดยเฉพาะวิตามินเอและวิตามินซี ซึ่งช่วยบำรุงสายตา ช่วยป้องกันและรักษาโรคเลือดออกตามไรฟัน นอกจากนี้ยังมีสารเพ็คติน (pectin) ที่จะช่วยรักาอาการท้องผูกและท้องเสียในคราวเดียวกัน สำหรับรักษาอาการท้องเสียสารเพ็คตินจะช่วยให้อุจจาระแข็งตัว และสำหรับอาการท้องผูกเพ็คตินจะช่วยเพิ่มกากอาหารดูดซับน้ำในลำไส้แล้วพองตัว กระตุ้นให้ลำไส้บีบตัวขับถ่ายออกมาได้ง่าย
ประโยชน์ของมะละกอยังเผื่อแผ่ไปถึงเด็กทารกที่ดูดนมมารดาอีก เพราะช่วยกระตุ้นให้แม่มีน้ำนมมากขึ้น ป้องกันโรคนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ ป้องกันการติดเชื้อจากจุลินทรีย์ที่อยู่ในลำไส้ เรื่องความสวยงาม มะละกอยังมีเอนไซม์ที่ช่วยบำรุงผิวได้เป็นอย่างดี ใครอยากมีผิวหน้าเนียนขาวนุ่มชุ่มชื้นก็นำมะละกอสุกครึ่งถ้วยผสมกับน้ำผึ่งแท้ 1 ช้อน นมสดอีก 1 ช้อน ปั่นเข้าด้วยกันเป็นครีมข้น ทาให้ทั่วผิวหนัง ทิ้งไว้ 10-15 นาทีแล้วล้างออก เท่านี้ก็เห็นผลทันตาและทันใจทีเดียว
ในผลดิบมีเอนไซม์หรือน้ำย่อยหลายชนิด ที่สำคัญคือปาเปน (papane) มีคุณสมบัติที่ร่างกายผลิตขึ้นสำหรับย่อยอาหารประเภทโปรตีนและอาหารประเภทแป้ง และยังมีเพ็คติน หรือกากอาหารสูง การรับประทานมะละกอดิบจึงมีผลให้ระบบย่อยอาหารทำงานได้ดีขึ้น ทว่าในสตรีที่กำลังตั้งครรภ์ไม่คสรรับประทานมากนัก เนื่องจากพบว่าในเนื้อมะละกอดิบจะช่วยขับประจำเดือนและทำให้คลอดง่าย สตรีที่ตั้งครรภ์อ่อนๆ หากทานมากไปอาจทำให้แท้งได้
ยางจากผลดิบใช้ขับพยาธิตัวกลม ช่วยกัดแผล รักษาตาปลาและหูด
ตำรับยาใช้ภายนอก
1. รักษาแผลเรื้อรัง
ส่วนที่ใช้ ผลแก่ดิบ
ก่อนใช้ยาขนานนี้ควรทดสอบผิวก่อนว่าแพ้ยางมะละกอหรือไม่ โดยให้เอาเนื้อมะละกอไปทาที่ซอกหูหรือข้อพับแขน หากมีผื่นขึ้นหรือรู้สึกแสบร้อนไม่ควรใช้นาขนานนี้
วิธีใช้ นำผลมะละกอแก่สดไปปอกเปลือกแล้วล้างน้ำให้สะอาด สับให้เป็นเส้นเล็กๆ นำไปบดหรือตำให้ละเอียด นำไปพอกบริเวณแผล ปิดทับด้วยผ้าสะอาด เปลี่ยนวันละ 3 ครั้ง จนกว่าแผลจะหาย
2. ช่วยกัดแผล รักษาตาปลาและหูด
ส่วนที่ใช้ ยางจากผลดิบ
ก่อนใช้ยาขนานนี้ควรทดสอบผิวก่อนว่าแพ้ยางมะละกอหรือไม่
วิธีใช้ ใช้ยางจากผลดิบทาบริเวณตาปลาหรือหัวหูดจนกว่าจะหาย
3. แก้พิษตะขาบหรือแมงป่อง
ส่วนที่ใช้ ผลดิบแก่สด
ก่อนใช้ยาขนานนี้ควรทดสอบผิวก่อนว่าแพ้ยางมะละกอหรือไม่
วิธีใช้ ฝานเนื้อมะละกอดิบเป็นแผ่นบางๆ ให้มียางซึมออกมา แล้วนำไปวางบริเวณที่ถูกต่อย
ตำรับยาใช้ภายใน
1. ใช้เป็นยาระบาย แก้ท้องผูก และท้องเสีย
ส่วนที่ใช้ ผลสุก
หากรับประทานมากประจำติดต่อกันนานจะทำให้เป็นโรคทีนีเนีย (โรคผิวสีเหลือง) เพราะมะละกอสุกจะมีสารแคโรทีนอยด์อยู่ในปริมาณมาก
วิธีใช้ รับประทานผลสุกเมื่อมีอาการ
2. ขับพยาธิเส้นด้ายในเด็ก
ส่วนที่ใช้ ยางและเมล็ด จากมะละกอแก่ดิบ
วิธีใช้ - ใช้ยางจากผลมะละกอดิบ 1 ช้อนโต๊ะ ผสมกับไข่ 1 ฟอง ทอดให้เด็กทานให้หมดตอนเช้าขณะท้องว่าง
- ใช้น้ำยางสด 1 ช้อนโต๊ะ น้ำผึ่ง 1 ช้อนโต๊ะ ผสมกับน้ำร้อน 3 - 4 ช้อนโต๊ะ ให้รับประทานครั้งเดียวหมด สำหรับเด็กอายุมากกว่า 10 ขวบ ในเด็กอายุระหว่าง 7 - 10 ขวบ ให้ลดยางมะละกอเหลือครึ่งหนึ่ง หลังจากทานยานี้ 2 ชั่วโมงให้ทานน้ำมันละหุ่ง 2 - 3 ช้อนชา กระตุ้นให้ขับถ่ายออกมา ควรทายานี้ติดต่อกัน 2 วัน
- ใช้เมล็ดมะละกอสดหรือที่แห้งใหม่ๆ 1 -1.5 ช้อนกาแฟ คั่วไฟพอให้บดได้ง่าย บดแล้วผสมน้ำผึ้งหรือน้ำเชื่อมพอหวาน ทานติดต่อกัน 2-3 วัน

